Palov haqida qiziqarli faktlar

2016-yilda palov tayyorlash madaniyati va anʻanalari YUNESKOning nomoddiy madaniy meros roʻyxatiga kiritildi. Yaʻni palov endi butun insoniyat merosi deb tan olingan. Bu roʻyxatda Oʻzbekistondan yana Navroʻz, Shashmaqom, Boysun madaniyati va askiya ham bor.

Samarqand palovining oʻziga xosligi shundaki, uni aralashtirmay, qatlab pishirishadi: pastda guruch, ustida sabzi, eng tepada goʻsht. Sekin olovda damlanadi va tovoqqa ham shu tartibda tortiladi: guruch pastda, goʻsht tepada. Fargʻona palovida esa hamma narsa qozonda aralashtiriladi.

Palovning kelib chiqishi haqida bir nechta rivoyat yuradi. Biriga koʻra, uni Iskandar Zulqarnayn qoʻshini uchun oʻylab topishgan, uzoq yurishda kuch beradigan ovqat sifatida. Ikkinchi rivoyat esa buyuk tabib Abu Ali ibn Sino bilan bogʻliq: u palovni holsizlangan bemorga quvvat beruvchi taom sifatida tavsiya qilgan deyiladi. Bular rivoyat, aniq tarixiy dalil emas, lekin palov oʻrta asr Sharq risolalarida haqiqatan tilga olingan.

Koʻp uyda kundalik ovqatni ayollar tayyorlaydi, lekin palovga kelganda, ayniqsa toʻy yoki katta davrada, koʻpincha erkaklar qozon boshiga oʻtadi. Yaxshi palov pishira olish yigit uchun alohida mahorat sanaladi. Oshpazlikni otadan oʻgʻilga oʻtkazadigan oilalar ham bor.

Palov qachon YUNESKO roʻyxatiga kirgan?
2016-yilda, nomoddiy madaniy meros sifatida.

Palovning nechta turi bor?
Mingdan ortiq. Har hudud, baʻzan har oila oʻz retseptiga ega.

Samarqand va Fargʻona palovi nimasi bilan farq qiladi?
Samarqand palovi qatlab pishiriladi va aralashtirilmaydi, Fargʻona palovi qozonda aralashtiriladi.

Palovning asosiy masalliqlari nima?
Guruch, goʻsht, sabzi, piyoz, yogʻ va ziravorlar (zira, tuz). Baʻzi turlariga noʻxat, mayiz, sarimsoq qoʻshiladi.