O'zbek tilida eng ko'p uchraydigan imlo xatolari va ularni qanday tuzatish mumkin?
Ko'pchilik o' va g' harflarini oddiy tirnoq, teskari tirnoq yoki boshqa belgi bilan yozadi, natijada matn har xil ko'rinadi. To'g'ri yozuvda bu harflar bir xil apostrof bilan yoziladi: o'qish, g'oya, yo'q, to'g'ri. Telefonda yozayotganda belgini bir xil tanlab oling.
Tutuq belgisi so'z ichida unlini alohida eshittirish uchun qo'yiladi: ma'no, e'lon, sa'y, she'r, san'at. Uni tushirib qoldirib "mano" yoki "elon" deb yozish xato hisoblanadi. Belgi harf emas, lekin so'z ma'nosiga ta'sir qiladi.
"Men ham boraman" jumlasida "ham" alohida yoziladi, "menham" yozish xato. Xuddi shunday "do'stim bilan" ham ikki so'z. Bu so'zlarni oldingi so'zga yopishtirib yozish eng keng tarqalgan xatolardan biridir.
Takrorlanadigan so'zlar chiziqcha bilan yoziladi: tez-tez, asta-sekin, ora-sira, o'z-o'zidan. Ularni ajratib yoki qo'shib yozish xato. Chiziqcha bu yerda ikki qismni bitta ma'noga bog'lab turadi.
Son bilan kelgan otga -lar qo'shilmaydi: besh kitob, o'n ta qalam. "Besh kitoblar" deb yozish xato, chunki sonning o'zi ko'plikni bildiradi. Sonsiz gapda esa -lar o'rinli: kitoblar javonda turibdi.
Gap boshi va atoqli otlar bosh harf bilan yoziladi: Toshkent, Navoiy, O'zbekiston. Hafta kunlari va oy nomlari esa kichik harf bilan yoziladi: dushanba, oktabr. Bu qoidani ko'pincha rus tilidan o'xshatib, noto'g'ri qo'llashadi.
Yozgan matningizni ovoz chiqarib o'qing: ko'pincha xatoni quloq sezadi. Shubhali so'zni imlo lug'ati yoki ishonchli onlayn manbadan tekshiring. Muhim matnni yuborishdan oldin bir necha daqiqa tanaffus qilib, keyin qayta o'qib chiqing.
Imlo xatosi qaysi harflarda eng ko'p uchraydi? Ko'pincha o', g' harflari va tutuq belgisida. Sababi, ularni klaviaturada kiritish noqulay va odamlar belgini turlicha qo'yadi.
Imloni qanday yaxshilash mumkin? Ko'proq kitob o'qing, yozganingizni qayta o'qib chiqing va shubhali so'zlarni lug'atdan tekshirib turing.
Ham yuklamasi doim alohida yoziladimi? Ha, "ham" yuklamasi odatda oldingi so'zdan alohida yoziladi: men ham, siz ham.
Odam.uz tahririyati. Har bir maqolani odam tekshiradi va sodda, jonli oʻzbek tilida yozamiz. Maqsadimiz - foydali boʻlish va vaqtingizni behuda sarflamaslik.
