Qiziqarli sayohat: Janubiy qutbdagi hayot haqida 10ta aql bovar qilmas faktlar, ulardan so’ng usha yerda bo’lgin keladi

Janubiy qutbni yer sharini eng chekkasida noyob joylashishi tufayli, bu yerda quyosh ko’rinmaydi, Yerning boshqa hech qaysi joyida bunday emas. Kim kun botishini tomosha qilishni yoqtirsa, Janubiy qutbda aniq bo’lishi kerak, chunki bu yerda eng uzoq vaqt davom etadigan kun botishi bor. Sayora o’qini og’ishi tufayli Janubiy qutbda bir yil ichida bitta kun chiqishini va bitta kun botishini kuzatish mumkin.

Ko’chada ishlaydiganlar uchun, soatlar kerak bo’lmaydi. Va nihoyat kun chiqganidan so’ng, u osmon bo’ylab aylanadi va asta sekinlik bilan yoz o’rtasigacha ko’tariladi, bundan so’ng asta-sekinlik bilan ufqga qarab tushadi. Quyosh 24 soat davomida osmonda aylangani uchun, joriy kun vaqtini aniqlash juda oson.
Va agar u ma’lum bir bino yoki orientir ustida ma’lum bir vaqtda joylashgan bo’lsa, demak u har kuni huddi shu vaqtda shu joyda bo’ladi. Masalan, mahalliy tadqiqotchilar biladiki, agar Quyosh metereologik zondli machta ustida joylashgan bo’lsa, demak oshxonaga yo’l olish mumkin.

Odam Janubiy qutbga kelganida, unga u yerda yurish nisbatdan oson. Muz presslangan va kristallangan, va bu uni sirpanchiq qiladi. Shuningdek yuza bu yerda juda yassi.
Biroq, Janubiy qutb deyarli 3 000 metr qalinligidagi muz plitasi ustida joylashgan, shuning uchun stantsiyaga kelayotgan odamlar, aslida 3 kilometr dengiz sathi usitda joylashgan. Bagajni qo’lda olib yurish kerakligini hisobga olsa (hech qanday yuk tashuvchilar va yuk moshinalari yo’q), bu birdaniga seziladi. Shuningdek, balandlik tufayli, o’rganmagan odamlarda bosh aylanishi mumkin.

Natijada, organizm katta balandlikga ko’nikadi, lekin fiziologik tarzda yana bitta nojo’ya ta’sir bo’lishi mumkin. Aniqrog qilib aytadigan bo’lsak, atmosfer hodisa seziladi, va uni faqatgina qutblarda kuzatish mumkin. Barometrik bosim tushganida, havo zichlashadi, markazdan qochma kuchni yaratib.
Bu kuch atmosferani ekvatorga “tortadi”, mazmunan uni qutbli joylarda yupqaroq qilib. Janubiy qutbda 3 kilometr balandligida nozik havo hisobiga doimiy uykuchanlik hissi tug’ilishi mumkin, odatda tog’larda kuzatiladigan.

Janubiy qutb tadqiqotchilari qisqagina yoz mavsum davomida jonlangan joy bilan mamnun bo’lishsa ham, qishlagani bu yerda tahminan 50 kishilik guruh qoladi. Fevral oyidagi so’ngi samolyotdan oktyabr ohiri yoki noyabr boshigagi keyingi samolyotgacha, ular butun dunyodan uzulgan holda yashashadi. Agar kasal bo’lib qolsangiz yoki yolg’izlikda aqldan ozishni boshlasangiz, hech kim yordamga kelmaydi – chunki qishda Antarktidada aviatsion yoqilg’i va gidravlik suyuqlik muzlab qoladi.

O’zini ilmga bag’ishlamoqchi bo’lganlar uchun, bu qish juda uzun bo’lishi mumkin. Uzoq kun botishidan va tahminan bir oy oqshomidan so’ng tun boshlanadi, u bir necha oy davom etadi. Ba’zi odamlar mavsumli affektiv buzilishidan azob chekishadi, uning ustiga ustak huddi shu 50ta odam bilan bir nechta hafta ketma-ket ishlash vaziyatni yanada qaltislashtiradi.
Bu sharoitlar hattoki eng bosiq odamni ham injiq qilib qo’yadi. Bu hammaga xar xil ta’sir qilsa ham, quyosh nurini yo’qligi, har kuni bir hil yuzlarni ko’rish va cheksiz qorong’ulik dahshatli kinodan hech ham qolishmaydi.

Janubiy qutbda juda sovuq bo’lsa ham, termometr ko’rsatkichi kamdam kam Tselsiy bo’yicha -73 gradusdan tushadi. Lekin bu sodir bo’lganida, mahalliy aholida sayoraning eng eksklyuziv birodarlig a’zosi bo’lish imkoni paydo bo’ladi: “Klub 300”. Olimlar tadqiqot stantsiyasi saunasida yalang’och to’planadi va uni Tselsiy bo’yicha 93 gradusgacha qizdiradi.
Hamma yahshilab terlaganidang so'ng, odamlar faqatgina etigni kiyib tashqariga yugurib chiqishadi Janubiy qutbni geografik markeriga, u yerda rasmga tushishadi. Rasmlarda bu odamlar kumush rangli muzlagan ter bilan qoplangan bo’lib tushishadi.

Yuqorida aytilganiday, Janubiy qutb 3-kilometrli muz plitasida joylashgan. Va muz yer yuzasida yotganida, u sirpanish hususiyatiga egadir. Geografik Janubiy qutb siljimayotgan bo’lsa ham, uning muzdagi markeri ustidagi binolar har kuni 2,5 smga siljiydi yoki yiliga 9 metrdan ortiqroqga. Shuning uchun geodezistlarga har yili Janubiy qutbni aniq joylashishini aniqlash kerak va markerni siljitish kerak.

Yugurish – qomatni saqlash uchun yaxshi usul, lekin kuchli sovuqda u o’pkalarni to’g’ri ma’noda kuydirishi mumkin. Baribir, ko’pchilik butun dunyoni yugurib o’tgani haqida maqtanishdan o’zlarini tiya ololmaydi. Janubiy qutbda buning uchun 20 qadam yetadi. Hammasi vijdonan bo’lishi uchun, stantsiyada har yili yugurish bo’ladi, Janubiy qutb marker atrofida.

Vaqt zonalari 15ta gradus kengliklari bilan bo’lingan. Bu zonalar kengligi ekvatorda kattaroq (tahminan 111 kilometr). Ekvatordan esa ular shimol va janubga ketadi, doimo torayib, hamma 24ta zona Yer qutblarida ko’rishmagunicha. Janubiy qutbda yashayotib, istalgan vaqt mintaqasiga kirish mumkin, bir necha qadam qilib. Odatda bu faqatgina qiziqarli fakt, lekin Yangi yil arafasida katta bayram boshlanadi. Faqatgina eng chidamlilar, 24ta Yangi yilni ketma-ket o’tkazay oladi.