INTERNET VA BOLALAR: XAVFLAR REAL

Ijtimoiy tarmoqlar, izlovchi robotlar, bloglar va pochta xizmatlari - ularning hammasi foydalanuvchilar to‘g‘risida ma’lumotni yig‘adi. Shaxsiy ma’lumotlarni ommaviy tarzda e’lon qilish bilan bog‘liq manbalardan kerakli odamni birpasda topib olish mumkin.

Masalan, 2011-yil 19-aprel kuni Kasperskiyning o’g’lini o‘g‘irlovchilar “V Kontakte” ijtimoiy tarmoqlaridan izlab topgan. Shu bilan birga bir narsaga e’tibor bering – o’g’irlab ketilgan yigit 14-15 yo’shli o’spirin emas, 20 yoshda, ya’ni balog’atga yetgan yigit bo’lgan! 

Skype dasturi, djabberlar (icq, mail agent, telegramm va shu kabi hokazo «gapxona») bolaga ta’sir o‘tkazish uchun juda keng imkoniyatlarni ochib beradi.

Faraz qiling: djabberda bolada bir spam paydo bo‘lib qoldi “Iltimos, meni kontaktlar ro‘yhatiga kiritib qo‘y”) Bola uchun yangi suhbatdosh juda qiziqarli, u uni kontaktlar qatoriga, keyin esa do‘stlar qatoriga kiritib qo‘yadi.

1.Hech qachon o‘zining haqiqiy ismini aytmaslik

2.Hech qachon o‘zining manzilini, maktabini, sinfini aytmaslik

3.Hech qachon uy telefonining raqamini aytmaslik

4.Hech qachon o‘z mobil telefon raqamini bermaslik

5.Hech qachon ota-onasi telefonlarining raqamlarini bermaslik

6.Hech qachon notanish suhbatdosh, “tarmoq”dagi do‘sti bilan uchrashishga rozibo‘lmaslik

7.Suhbatdoshni kontaktlarga kiritishdan avval uning profilini ko‘rib chiqib, u qanday odam ekanligini bilib olish zarurligini unutmaslik

8.Hech qachon, hech kimga o‘z ota-onasining suratlarini jo‘natmaslik

9.O‘zining haqiqiy suratlarini tarmoqqa chiqarmaslik

10.Notanish raqamlarga sms jo‘natmaslik

11.Notanish odamlar elektron maktublarda tavsiya etgan saytlarga o‘tmaslik

Bundan tashqari, shuni esda tutingki, internet -aslida ertami, kechmi jaholat, undan keyin esa halokat yo'liga olib boruvchi madaniyatsizlik bolgan, lekin "ommaviy madaniyat" deb ataluvchi balo-qazoga keng yo'l ochib bergan.

Dunyodagi texnologik jihatdan juda rivojlangan mamlakatlarda va xususan Amerika Qo'shma Shtatlarida, sir emaski, voyaga yetmagan maktab bolalari o'rtasida shu kunga qadar juda ko'p noxush hodisalar ro'y bergan. Buning sababi - bolalar virtual olam bilan real voqeiylik o'rtasidagi farqni ajrata olmay qoladi.

Yana bir narsa. Avvallari, tahminan 35-40 yillar oldin hatto kattalarning aksariyati ham nimani anglatishini bilmagan bir so'z bugungi kunda allqachon butun dunyoning chipqoniga aylanib qolgan. Bu - pornografiya. Bu harom, iflos va jirkanch narsani sehrli va jozibador olam qilib ko'rsatishga urunishlarning son-sanog'i yo'q. 

Ushbu mavzu bugungi kunda juda dolzarb. Uni umumlashtirgan holda bir hulosa bilan yakunlamoqchimiz. Kompyuter va internet vaqt bilan hamnafas bo'lib rivojlanib ketmoqda. Insoniyatning bu texnologik yutuqlari hayotimizning ajralmas qismi bo'lib qolyapti. Biroq, kelajagimiz - bolalarimiz ushbu texnologik ummonnig ichiga g'arq bo'lib internetga qul bo'lib qolmasli uchun, internet oyinlari o'rniga shahmat, ijtimoiy tarmoqlar o'rniga oddiy muloqot, turli-tuman saytlar o'rniga kitob mutolaasini sevishiga sababchi bo'ladigan inson - siz, ota va ona. Farzandingiz bilan samimiy, mehribon va ochiq-oydin suhbatlashing, qat'iyatli bo'ling, biroq keskinlikka yo'l qo'ymang, chunki bolangiz mehrni sizdan topa olmasa, ota-onasi o'ta zerikarli bo'lib ko'rinsa, u o'ziga yetishmayotgan narsalarni internetdan izlaydi. Internet esa faqat yaratuvchanlik, go'zallik, iffat, mehr-muruvvat, madaniyat-u marifat va tolerantlikdangina iborat emas. Unda jaholat, zo'ravonlik, sharm-hayosizlik, aldov va firibgarlik qopqonlari ko'paysa ko'payib ketyaptiki, zarracha kamaygani yo'q. Ogoh bo'ling!